Semax en Selank zijn twee synthetische heptapeptiden: korte ketens van zeven aminozuren. Semax is afgeleid van een fragment van het hypofysehormoon ACTH, Selank van tuftsine, een klein peptide dat deel uitmaakt van een antistof. Beide komen uit Russisch onderzoek en eindigen op dezelfde drie bouwstenen: Pro-Gly-Pro [1][2]. In Rusland zijn ze als geneesmiddel geregistreerd [3]. In de Europese Unie hebben ze geen handelsvergunning [4]. Hieronder leggen we uit hoe ze zijn opgebouwd, hoe hun status verschilt tussen Rusland en de EU en waar je bij analyse en opslag op let.
Twee heptapeptiden met dezelfde staart
Semax heeft de volgorde Met-Glu-His-Phe-Pro-Gly-Pro. De eerste vier aminozuren zijn gelijk aan positie 4 tot en met 7 van ACTH (adrenocorticotroop hormoon). Daarachter zit de tripeptide Pro-Gly-Pro [1]. In de literatuur heet Semax daarom vaak ACTH(4-7)PGP, of een analoog van het fragment ACTH(4-10). Dat langere fragment heeft de volgorde Met-Glu-His-Phe-Arg-Trp-Gly. In Semax zijn de laatste drie bouwstenen dus vervangen door Pro-Gly-Pro. Volgens de onderzoekers maakt die staart het peptide beter bestand tegen afbraak door peptidasen, enzymen die eiwitketens knippen [1].
Selank heeft de volgorde Thr-Lys-Pro-Arg-Pro-Gly-Pro. De eerste vier bouwstenen vormen tuftsine. Dat is een kort fragment uit de zware keten van humaan immunoglobuline G, een van de antistoffen in het bloed. Ook hier is Pro-Gly-Pro aan het eind van de keten toegevoegd [2]. Selank werd ontworpen aan het Instituut voor Moleculaire Genetica van de Russische Academie van Wetenschappen, samen met het Zakoesov-instituut voor farmacologie in Moskou [2].
Structuur in één oogopslag
| Kenmerk | Semax | Selank |
|---|---|---|
| Volgorde | Met-Glu-His-Phe-Pro-Gly-Pro | Thr-Lys-Pro-Arg-Pro-Gly-Pro |
| Afgeleid van | ACTH(4-7), deel van ACTH(4-10) | tuftsine (Thr-Lys-Pro-Arg) |
| Molecuulformule | C37H51N9O10S (PubChem CID 9811102) | C33H57N11O9 (PubChem CID 11765600) |
| Molaire massa | 813,9 g/mol | 751,9 g/mol |
| Bijzonderheid | bevat methionine (zwavelatoom) | bevat lysine en arginine (positief geladen) |
Het zwavelatoom in de formule van Semax hoort bij het methionine aan het begin van de keten. Selank werd in het Russische laboratoriumonderzoek gebruikt als diacetaatzout [2].
Status in Rusland en in de EU
Rusland. Semax en Selank zijn in Rusland als geneesmiddel toegelaten [3]. Semax staat daar bovendien op de lijst van ‘vitale en essentiële geneesmiddelen’ van de Russische overheid (bijlage bij besluit 2406-r van 12 oktober 2019) [1]. Het meeste gepubliceerde onderzoek naar beide peptiden komt van Russische onderzoeksgroepen.
Europese Unie. Een toelating in Rusland geldt niet in de EU. Daarvoor is een eigen handelsvergunning nodig, centraal via het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) of nationaal per lidstaat. In het geneesmiddelenoverzicht van het EMA, dat ook ingetrokken aanvragen bevat, komen Semax en Selank niet voor [4]. Een EU-vergunning voor deze stoffen is ons niet bekend. Ook de Amerikaanse FDA heeft ze niet goedgekeurd.
Sport. Op de Prohibited List 2026 van WADA worden Semax en Selank niet met naam genoemd [5]. De lijst werkt wel met open groepen (‘onder meer’). Of een stof daaronder valt, beoordelen de antidopingorganisaties.
Semax en Selank van Clean Peptides zijn onderzoeksmateriaal (research use only). Ze zijn niet hetzelfde als de Russische geneesmiddelen en zijn niet bedoeld voor gebruik bij mensen of dieren.
Welk onderzoek er bestaat
- Dieronderzoek. Een groot deel van de literatuur gaat over proeven met ratten en muizen. Onderzoekers keken daarin bijvoorbeeld naar de expressie van genen in hersenweefsel na blootstelling aan het peptide [2], of naar gedrag en weefselveranderingen in muismodellen [1].
- Klinisch onderzoek. Er zijn ook klinische studies gepubliceerd, vooral uit Rusland [1]. Internationale registratiestudies volgens EU-eisen zijn ons niet bekend.
- Derivaten. Er wordt ook onderzoek gedaan naar varianten van Semax waarin twee aminozuren in het midden van de keten zijn vervangen [1].
Uitkomsten bespreken we hier bewust niet. Dat een stof in één land als geneesmiddel is toegelaten, zegt niets over producten die niet onder farmaceutische regels zijn gemaakt.
Analyse en opslag
- Identiteit. Met massaspectrometrie (MS) controleer je of de gemeten massa past bij de volgorde: 813,9 g/mol voor Semax en 751,9 g/mol voor Selank. Omdat beide op Pro-Gly-Pro eindigen, kunnen fragmenten bij MS/MS deels gelijk zijn. Het begin van de keten maakt het verschil.
- Oxidatie. Het methionine in Semax kan oxideren. Dat geeft een aparte piek en een massa die 16 dalton hoger ligt.
- Zuiverheid en gehalte. Korte, sterk polaire peptiden zoals Selank komen bij reversed-phase-HPLC relatief vroeg van de kolom. Het zout (bijvoorbeeld acetaat) telt mee in het gewogen poeder, maar niet in het peptidegehalte. Zie Zuiverheid, endotoxinen en zware metalen bij peptiden en Een analysecertificaat (COA) lezen.
- Bewaren. Als gevriesdroogd poeder droog, koel en donker. Zie Peptiden bewaren.
Elke vial van Clean Peptides heeft een batchnummer op het etiket. Noteer dat bij elke proef.
Producten en verder lezen
Producten
In het assortiment staan Semax 5 mg, Semax 10 mg, Selank 5 mg en Selank 10 mg, telkens als gevriesdroogd poeder in een vial. Oplosmiddel voor het lab: bacteriostatisch water 3 ml of 10 ml.
Verder lezen
- Wat zijn peptiden? Uitleg en begrippen
- Peptiden bewaren
- Research use only (RUO)
- Kennisbank: peptiden en onderzoeksmateriaal uitgelegd
Bronnen
- Radchenko AI, Kuzubova EV, Apostol AA, et al. The potential of the peptide drug Semax and its derivative for correcting pathological impairments in the animal model of Alzheimer’s disease. Acta Naturae 2025;17(4):110–120. doi:10.32607/actanaturae.27808
- Volkova A, Shadrina M, Kolomin T, et al. Selank administration affects the expression of some genes involved in GABAergic neurotransmission. Frontiers in Pharmacology 2016;7:31. doi:10.3389/fphar.2016.00031
- Renke G, Chinellato L. Therapeutic peptides in aesthetic, metabolic and endocrine conditions: effects, safety, clinical applications, and future perspectives. International Journal of Molecular Sciences 2026;27(9):3890. doi:10.3390/ijms27093890
- European Medicines Agency. Download medicine data, overzicht van geneesmiddelen inclusief ingetrokken aanvragen (geraadpleegd op 6 oktober 2026)
- World Anti-Doping Agency. Prohibited List 2026 (geraadpleegd op 6 oktober 2026)
Uitsluitend voor laboratoriumonderzoek. De producten van Clean Peptides zijn niet bedoeld voor gebruik bij mensen of dieren. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen medisch advies.
